Ngày 08 tháng 07 năm 2025, Kuala Lumpur—Các nghị sĩ và đại diện xã hội dân sự từ Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam đã tham dự một hội thảo do xã hội dân sự chủ trì nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa xuyên biên giới đang gia tăng và tác động tàn phá của nó đối với quyền con người trên khắp Đông Nam Á. Hội thảo là diễn đàn để trao đổi kiến thức, tìm hiểu luật pháp khu vực và quốc gia về buôn bán rác thải nhựa, đồng thời thảo luận các giải pháp dựa trên quyền con người trong bối cảnh các cuộc đàm phán Hiệp ước Nhựa Toàn cầu, với mục tiêu thúc đẩy hành động phối hợp của ASEAN về vấn đề môi trường và kinh tế xã hội cấp bách này.
Edmund Bon Tai Soon, Chủ tịch và Đại diện của Malaysia, Ủy ban Liên chính phủ ASEAN về Nhân quyền (AICHR)
Đông Nam Á là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi vấn đề cấp bách về ô nhiễm nhựa, sản xuất và tiêu dùng; đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là vấn đề nhân quyền. Ô nhiễm nhựa ảnh hưởng đến an ninh lương thực, quyền được chăm sóc sức khỏe, quyền được sống. Nó ảnh hưởng không cân xứng đến phụ nữ, trẻ em và cộng đồng ở những khu vực môi trường dễ bị tổn thương. Hội thảo này rất quan trọng trong việc đặt nhân quyền vào trung tâm của cuộc khủng hoảng ô nhiễm nhựa - các nghị sĩ, dù trong chính phủ hay phe đối lập, và với khả năng tiếp cận truyền thông của mình, đều rất quan trọng và có sức ảnh hưởng.
Kết quả chính:
1. Các tổ chức xã hội dân sự (CSO) đã đề xuất một tuyên bố chung tập trung vào nhân quyền tới các nghị sĩ, nhà lập pháp và đại diện của các viện có mặt;
2. Những người tham gia đã có thể thảo luận, cân nhắc và quyết định các vấn đề chính, cách diễn đạt và xây dựng tuyên bố chung để đại diện tốt hơn cho tiếng nói thống nhất của chúng tôi và đã đồng ý sử dụng tuyên bố này như một công cụ vận động hành lang ở cấp quốc gia, ASEAN và quốc tế; và,
3. Có những đề xuất về cách thức sử dụng tuyên bố chung cho hoạt động vận động hành lang trong tương lai của cả các nghị sĩ, quan chức hải quan và các tổ chức xã hội dân sự, cũng như các cuộc họp sắp tới mà tại đó các yêu cầu của chúng tôi có thể được nêu ra.
Trích dẫn chính từ các Nghị sĩ và Tuyên bố chung:
YB Datuk Willie Anak Mongin, Nghị sĩ của Puncak Borneo, Malaysia
Hội thảo này đã tái khẳng định cam kết của tôi trong việc ủng hộ một cách tiếp cận dựa trên quyền đối với bảo vệ môi trường. Một điểm mấu chốt rút ra là nhu cầu cấp thiết về hợp tác khu vực trong ASEAN nhằm tăng cường quản trị nhựa, hỗ trợ giảm thiểu rác thải tại nguồn và đảm bảo các chính sách môi trường dựa trên các nguyên tắc nhân quyền. Chúng ta phải vượt qua quan điểm coi ô nhiễm nhựa chỉ đơn thuần là vấn đề quản lý rác thải. Đây là một vấn đề nhân quyền đòi hỏi các giải pháp tổng hợp, bao gồm sự tham gia của công chúng, trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp và cải cách pháp lý.
Renee Co, Đại diện Đảng Kabataan, Philippines
Ô nhiễm nhựa là một vấn đề nhân quyền – và các nước ASEAN đang là nạn nhân của nhiều khía cạnh. Từ việc bị các nước phát triển/gây ô nhiễm coi là “thùng rác” khi vận chuyển và nhập khẩu rác thải trái phép (đôi khi bao gồm cả chất thải độc hại) cho đến việc trở thành mục tiêu của văn hóa tiêu dùng đế quốc hung hăng, các nước Đông Nam Á, công dân và giới trẻ đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất của cuộc đấu tranh này.
Rina Sa'adah, Đảng Thức tỉnh Quốc gia (PKB), Indonesia
Tại hội thảo này, các nghị sĩ tham dự đã nhất trí thông qua một tuyên bố chung rất toàn diện nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa, sẽ được chuyển đến các diễn đàn cấp cao hơn, cả ở cấp khu vực ASEAN và toàn cầu. Thông điệp quan trọng được truyền tải qua hội thảo này là: "Việc nhập khẩu rác thải nhựa từ các nước phát triển không chỉ đơn thuần là vấn đề tái chế hay kinh tế tuần hoàn, mà về cơ bản, nó là sự can thiệp vào chủ quyền của các nước ASEAN. Do đó, các nước ASEAN cần tăng cường hợp tác trong việc xây dựng các chiến lược nhằm ngăn chặn tình trạng nhập khẩu rác thải nhựa trong khu vực ASEAN.
Norasate Prachyakorn, Thượng nghị sĩ, Thượng viện Thái Lan
Trước khi đến với cuộc họp này, tôi đã đấu tranh chống lại các công ty xử lý rác thải nhựa và các cơ quan chính phủ ở Thái Lan về nạn tham nhũng. Điều tôi học được là tầm quan trọng của sự hợp tác. Là những quốc gia, chúng ta cũng phải đối mặt với những vấn đề tương tự khi nói đến việc thực thi pháp luật. Điều mà tất cả chúng ta đều biết là chúng ta không thể làm điều này một mình — chúng ta phải hợp tác cùng nhau, như một liên minh, như những người bạn, và như một khu vực. Trong suốt hội thảo kéo dài một ngày rưỡi này, tôi đã có một cảm giác mạnh mẽ rằng chúng ta có thể làm được. Chúng ta có thể cùng nhau chống lại điều này.
Truy cập tuyên bố chung tại đây.
Tuyên bố chung, với sự đóng góp ý kiến của các nghị sĩ, quan chức hải quan và các tổ chức xã hội dân sự có mặt tại hội thảo, sẽ được sử dụng cho các nỗ lực vận động trong tương lai ở cấp địa phương, ASEAN và quốc tế.
Đối với các câu hỏi về phương tiện truyền thông:
Pat Oliva: Quản lý Truyền thông và Phương tiện | Nghị sĩ ASEAN vì Nhân quyền
Quyền (APHR) | pats@aseanmp.org
Devayani Khare: Quản lý Truyền thông Khu vực | Thoát khỏi Nhựa - Châu Á
Thái Bình Dương (BFFP-AP) | devayani@breakfreefromplastic.org
ĐỐI TÁC TỔ CHỨC
Break Free from Plastic (BFFP) & Nghị sĩ ASEAN vì Nhân quyền (APHR)
Với sự hỗ trợ từ các thành viên BFFP ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương:
Mạng lưới hành động Basel (BAN), Trung tâm chống tham nhũng và chủ nghĩa thân hữu (Trung tâm C4), Sahabat Alam Malaysia (SAM), Hiệp hội người tiêu dùng Penang (CAP), Trung tâm tài nguyên và môi trường Thái Bình Dương Việt Nam (PE-VN), Quỹ công lý môi trường (EJF), Quan sát sinh thái và bảo tồn đất ngập nước (ECOTON), BAN Toxics và Liên minh EcoWaste.
